Khách đặt cọc 30% để giữ lịch tiệc, đặt cọc trước khi thi công, đặt cọc mua lô hàng… Câu hỏi kế toán và chủ hộ kinh doanh hay gặp: tiền đặt cọc có phải xuất hóa đơn ngay khi nhận không? Từ 01/7/2026, Nghị định 254/2026/NĐ-CP đã quy định rõ hơn về vấn đề này. Bài viết giải thích từng trường hợp, kèm ví dụ và cách phân biệt đặt cọc với tiền ứng trước.
Căn cứ pháp lý
| Nội dung | Thông tin |
|---|---|
| Văn bản | Nghị định 254/2026/NĐ-CP về hóa đơn, chứng từ điện tử |
| Hiệu lực | 01/7/2026 (thay thế Nghị định 123/2020/NĐ-CP và Nghị định 70/2025/NĐ-CP) |
| Điều khoản liên quan | Điều 9 — thời điểm lập hóa đơn |
Tiền đặt cọc dịch vụ: không phải xuất hóa đơn khi nhận
Theo khoản 2 Điều 9 Nghị định 254/2026, với cung cấp dịch vụ, thời điểm lập hóa đơn là khi hoàn thành việc cung cấp dịch vụ, trừ trường hợp người bán thu tiền trước. Điểm mới: tiền đặt cọc để bảo đảm thực hiện hợp đồng cung cấp dịch vụ chưa phải lập hóa đơn khi nhận, áp dụng chung cho các loại dịch vụ, không còn giới hạn ở một số nhóm dịch vụ cụ thể như quy định trước đây.
Ví dụ dịch vụ thường nhận đặt cọc: tổ chức tiệc cưới, cho thuê hội trường, du lịch, khách sạn, thiết kế, sửa chữa, đào tạo, tư vấn.
Tiền đặt cọc khi bán hàng hóa
Với bán hàng hóa, thời điểm lập hóa đơn là thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng hóa cho người mua, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa. Vì vậy khoản đặt cọc để giữ hàng, bảo đảm giao kết hợp đồng mua bán nhìn chung chưa phải lập hóa đơn khi nhận; hóa đơn lập khi giao hàng.
Phân biệt tiền đặt cọc và tiền ứng trước
| Tiêu chí | Tiền đặt cọc | Tiền ứng trước / thanh toán trước |
|---|---|---|
| Mục đích | Bảo đảm giao kết hoặc thực hiện hợp đồng | Trả trước một phần hoặc toàn bộ giá trị hàng hóa, dịch vụ |
| Hậu quả khi vi phạm | Bên đặt cọc bỏ cọc thì mất cọc; bên nhận cọc vi phạm thì trả cọc và có thể phải trả thêm theo thỏa thuận | Thường được trừ vào giá trị thanh toán, hoàn trả theo hợp đồng |
| Hóa đơn với dịch vụ | Chưa lập khi nhận (Điều 9 NĐ 254/2026) | Lập hóa đơn tại thời điểm thu tiền |
Tên gọi trên giấy tờ không quyết định tất cả. Nếu hợp đồng ghi “đặt cọc” nhưng thực chất là khoản thanh toán trước được trừ vào giá dịch vụ, cơ quan thuế có thể xác định là tiền thu trước. Hãy ghi rõ bản chất khoản tiền trong hợp đồng.
Ví dụ minh họa
Ví dụ 1: Nhà hàng tiệc cưới
Ngày 05/11, khách đặt cọc 10 triệu đồng để giữ sảnh, hợp đồng ghi rõ đây là tiền đặt cọc bảo đảm thực hiện hợp đồng. Ngày 20/12 tổ chức tiệc xong, khách thanh toán toàn bộ. Nhà hàng không lập hóa đơn ngày 05/11; lập hóa đơn khi hoàn thành dịch vụ ngày 20/12 cho toàn bộ giá trị tiệc.
Ví dụ 2: Công ty thiết kế thu trước 50%
Hợp đồng thiết kế ghi khách “tạm ứng 50% giá trị hợp đồng” khi ký. Đây là tiền thanh toán trước, nên công ty lập hóa đơn tại thời điểm thu 50%, phần còn lại lập khi hoàn thành.
Ví dụ 3: Hộ kinh doanh bán nội thất
Khách đặt cọc 2 triệu đồng giữ bộ bàn ghế, 1 tuần sau nhận hàng. Hóa đơn lập khi giao hàng, ghi đủ giá trị bộ bàn ghế.
Khi khách bỏ cọc thì sao?
Nếu khách bỏ cọc, khoản tiền đặt cọc bên bán được hưởng là khoản bồi thường/phạt vi phạm theo thỏa thuận, không phải doanh thu bán hàng, cung cấp dịch vụ. Cách xử lý hóa đơn và thuế với khoản này nên đối chiếu hướng dẫn hiện hành hoặc hỏi cơ quan thuế quản lý, vì phụ thuộc bản chất từng hợp đồng.
Lưu ý cho kế toán và chủ hộ kinh doanh
- Ghi rõ trong hợp đồng: khoản tiền là đặt cọc bảo đảm hay thanh toán trước.
- Lưu phiếu thu, sao kê đặt cọc riêng để đối chiếu khi lập hóa đơn cuối cùng.
- Lập hóa đơn đúng thời điểm khi hoàn thành dịch vụ hoặc giao hàng — xem thêm quy định về thời điểm xuất hóa đơn.
- Hộ kinh doanh ghi khoản đặt cọc vào sổ tiền, chỉ ghi vào sổ doanh thu khi phát sinh doanh thu — xem sổ kế toán hộ kinh doanh.
- Một số lĩnh vực đặc thù (xây dựng, kinh doanh bất động sản thu tiền theo tiến độ…) có quy định riêng về thời điểm lập hóa đơn — kiểm tra trước khi áp dụng.
Câu hỏi thường gặp
Tiền đặt cọc có phải xuất hóa đơn không?
Với hợp đồng dịch vụ, tiền đặt cọc bảo đảm thực hiện hợp đồng chưa phải lập hóa đơn khi nhận theo Điều 9 Nghị định 254/2026. Với bán hàng hóa, hóa đơn lập khi chuyển giao hàng hóa.
Thu tiền trước dịch vụ có phải xuất hóa đơn không?
Có. Khoản thu trước (không phải đặt cọc) thì lập hóa đơn tại thời điểm thu tiền.
Quy định mới về đặt cọc áp dụng từ khi nào?
Từ ngày 01/7/2026, khi Nghị định 254/2026/NĐ-CP có hiệu lực.
Lập hóa đơn đúng thời điểm với Home Casta
Phần mềm hóa đơn điện tử Home Casta giúp bạn lập hóa đơn ngay khi hoàn thành dịch vụ hoặc giao hàng, trên máy tính và điện thoại, đồng bộ dữ liệu sang kế toán để theo dõi khoản đặt cọc và doanh thu.
Gọi/Zalo 0941.111.286, hoặc xem phần mềm hóa đơn điện tử Home Casta.
*Bài cập nhật đến ngày 16/11/2026; số tiền trong ví dụ mang tính minh họa. Trường hợp cụ thể nên đối chiếu toàn văn Nghị định 254/2026/NĐ-CP hoặc liên hệ để được tư vấn.
